Piyasalar siyaseti umursamaz.
Parayı umursar.
Ve şu anda o para — yavaş ama istikrarlı bir şekilde — sistemin damarlarından çekiliyor.
ABD’deki hükûmet kapanmasının 38. günündeyiz.
Tarihteki en uzun ikinci kapanma.
Haber kanalları hâlâ Washington’daki kavgayı anlatıyor ama asıl hikâye orada değil. Gerçek kriz, görünmeyen yerde; finansal sistemin likidite akışında yaşanıyor.
Ve sonunda sistemi kıran şey, partizanlık değil — matematiktir.
Yapay (Zeka) Huzur
Şimdilik piyasalar sakin.
VIX hala 20’nin altında, S&P endeksinde panik satışı yok, düzenli satışlar var.
Kolektif düşünce şu: “Daha önce de kapanmalar oldu, yine geçer.”
İşte o rehavet, her krizin başlangıç noktasıdır.
2008’de “sadece subprime”, 2023’te “sadece SVB” denmişti.
Şimdi de “sadece bir kapanma” deniyor.
Ama bu sefer fark var:
Bu kapanma hem daha uzun sürüyor hem de bankacılık sisteminin rezervlerinin tarihsel ortalamanın altında kaldığı bir dönemde gerçekleşiyor.
Kapanmanın Görünmeyen Yüzü: Rezervler Eriyor
Hükûmet kapanınca sadece maaşlar, parklar veya daireler etkilenmez.
ABD Hazine Bakanlığı’nın TGA (Treasury General Account) adlı hesabı üzerinden tüm sistemin nakit akışı bozulur.
Mekanizma basit ama ölümcüldür:
- Devlet, zorunlu ödemeleri (faiz, sosyal güvenlik vb.) sürdürür.
- Fakat yeni borçlanma yapamaz.
- Bu nedenle TGA hesabındaki nakdi harcar.
- Her harcanan dolar, bankacılık sistemindeki rezervlerden eksilen bir dolardır.
Rezervler sistemin oksijenidir.
Oksijen biterse, sistem nefes alamaz.
Bugün itibarıyla toplam rezervler, 2023’teki bölgesel banka krizinden hemen önceki seviyelere geri döndü.
Bu bir yorum değil, rakamlar ortada.
Sistem Zorlanıyor
Bunu görmek için ekran başında çığlık aramana gerek yok.
Repo piyasalarında bazı günler oranlar sert sıçrıyor, bankalar giderek daha fazla Fed’in Standing Repo Facility hattına başvuruyor.
Bu göstergeler teknik olduğu için manşetlere çıkmıyor.
Ama krizler tam da böyle doğar: sessiz, istikrarlı ve kimsenin ilgilenmediği yerden.
Bir orta ölçekli bankanın “mevduat çıkışı” haberiyle hikaye bir anda değişebilir.
Likidite krizlerinde panik, basın toplantısı beklemez.
FED’in Çıkmazı
FED siyasi taraf olmak istemez ama finansal sisteme oksijen vermek zorunda kalabilir.
Rezervler erimeye devam ederse üç seçenek var:
- Likidite enjeksiyonu (repo veya mini QE).
- Sözlü müdahale – piyasalara güven aşılamak.
- Bir şeyin kırılmasına izin vermek, sonra “acil müdahale” bahanesiyle devreye girmek.
Üçüncü seçenek, en tehlikelisi — ve yaşanması en muhtemel olan.
Çünkü politik tarafsızlığı korur… sistemin çöküşü pahasına.
Piyasaların Umursamazlığı
Yatırımcılar hâlâ rahat; çünkü acı henüz görünür değil.
Bazı veriler gelmeye devam ediyor, borsa işlem görüyor, maaşlar yatıyor.
Ama bunlar gecikmeli göstergeler.
Likidite sistemi ise öncü gösterge — ve orada tablo kötüleşiyor.
Çoğu yatırımcı S&P’ye bakar; çok azı FED rezervlerini veya TGA dengesini takip eder.
Bu yüzden bir sonraki finansal şok yine “aniden” olacak — aslında haftalardır görünür olduğu hâlde.
Kırılma Noktası
Eğer bu kapanma birkaç maaş dönemi daha uzarsa, Hazine’nin nakit tamponu iyice eriyecek.
O zaman iki olasılık öne çıkar:
- Bölgesel banka likidite krizi: küçük bankalar fonlama baskısına girer, domino etkisi başlar.
- Para piyasası fonlarında bozulma: faiz farkları aniden açılır, “güvenli liman” algısı kırılır.
Bu iki senaryo da siyaseti bitirir; çünkü mesele artık bütçe değil, sistemin çalışıp çalışmadığı olur.
Mesele Pozisyon Almak Değil, Tehlikelere Karşı Korunmak
Böyle dönemlerde kahramanlık yapılmaz.
Yapılması gereken tek şey opsiyonellik yaratmaktır.
- Uzun vadeli tahvillere kısmi pozisyon — likidite çöküşüne karşı sigorta.
- Kalabalık momentum hisselerinden uzak dur — ilk onlar patlar (Patlamaya başladılar bile)
- Bankacılık sektörü endeksine göre zayıflamaya başlarsa alarm zillerini çal.
- FED rezervleri ve repo kullanımını takip et — manşetlerden önce gerçeği söyler.
Ama bu bir “çöküş tahmini” değil.
Bu, piyasanın umursamadığı riski fiyatlamaktır.
Uzak Kriz, Yakın Gerçek
Hükûmet kapanması piyasayı çökertmez.
Piyasayı çökerten şey, kimsenin ilgilenmediği sistemsel likidite kaçaklarıdır.
Bugün o kaçaklar gerçek — ve 38. gün 50. güne dönerse, artık matematik siyasetin oyuncağı olmaz; rakamlar gerçeği zorla hatırlatır.
Herkes Washington’daki kavgalara bakıyor.
Oysa izlenmesi gereken şey rezerv grafiği.
Çünkü para akmayı bırakırsa, siyaset anlamsızlaşır.
Ve o an geldiğinde, kontrolü piyasa devralır.
